کارشناسان رشته تغذیه می گویند ، نوشیدنی های انرژی زا در هر قوطی حاوی کافئین موجود در پنج فنجان قهوه است. آنان تاکید می کنند ، مصرف نوشابه های انرژی زا برای سلامت انسان مضر است. اگر کودکی پنج ساله یک قوطی از این نوشابه های انرژی زا را مصرف کند معادل پنج فنجان قهوه مصرف کرده است. این درحالی است که برخی شرکت ها ، نوشابه های انرژی زا را در برخی موارد به طور رایگان در اختیار افراد قرار می دهند. این نوع نوشابه ها محبوبیت فراوانی بین کودکان و نوجوانان پیدا کرده است به طوری که برخی از آن ها هر روز دو قوطی نوشابه انرژی زا مصرف می کنند. نوشابه های انرژی زا در واقع نوشیدنی هایی هستند که افزودنی هایی از قبیل محرک های مجاز، ویتامین ها (خصوصا ویتامینb ) و مواد معدنی که تولید انرژی می کنند، در آنها بکار رفته است. دیگر مواد تشکیل دهنده این نوشیدنی ها اغلب; کافئین، گیاه گوارانا (guarana )، دانه قهوه، ساخارین، کراتین و… هستند. در برخی از آنها ممکن است مقدار زیادی گلوکز یا شکر نیز بکار رفته باشد. این نوع از نوشیدنی ها بیشتر در میان جوانان، دانش آموزان، افراد پرتحرک و ورزشکاران طرفدار دارد. برای اینکه این نوشیدنی ها هر چه بیشتر به نوشابه های عادی شبیه شوند، به اغلب آنها اسانس و رنگ اضافه می کنند.
نوشابه های انرژی زا با نوشابه های ورزشی (brinks sports ) متفاوت هستند. اکثر نوشابه های انرژی زا شکر و کافئین فراوان دارند، در حالیکه نوشابه های ورزشی برای متعادل کردن میزان مواد قندی، آب و مواد مغذی مصرف می شوند و درصد به کار رفته این مواد در آنها معادل مقداری است که در بدن موجود است.
x آیا این نوشابه های انرژی زا اعتیادآور هستند؟ تنها مواد اعتیادآوری که در این نوشابه ها وجود دارند، «کافئین» و گیاه «گوارانا»(guarana ) است که مصرف زیاد و طولانی مدت آن ها باعث عادت می شود.(درصد این مواد در نوشابه های انرژی زا تقریبا با مقدارشان در قهوه برابراست، البته میزان کافئین در انواع مختلف قهوه ها بسته به میزان برشته شدن دانه هایش، متفاوت است) و از آنجائی که ترک این مواد، کار سختی نیست و سردرد از اصلی ترین عواقب آن است، باید گفت که اعتیاد به نوشابه های انرژی زا معمولا جنبه روانی دارد. خانم لیز اپل گیت (liz applegate) متخصص تغذیه بخش ورزش دانشگاه کالیفورنیا، اعتقاد دارد که این نوشیدنیها در واقع “یک قوطی کافئین همراه با شکر” هستند. در وب سایت red bull توصیه شده است که این محصول را “قبل از فعالیت ورزشی شدید و یا هنگام کم شدن انرژی در طی مسابقه” مصرف کنید. خانم اپلگیت به مصرف کنندگان این نوشیدنیها اخطار کرده است که به هیچ وجه در طی ورزش از آن استفاده نکنند زیرا عصاره کافئین و شکر موجب میشود که توانایی بدن در جذب آب کم شده یا از بین برود. بنا به گفته دکتر لارنس اسپرلینگ laurence sperling، متخصص قلب، یک مورد نگران کننده دیگر، ترکیب نوشیدنیهای انرژی زا با نوشابه های الکلی است. ترکیب کافئین و الکل، ترکیبی بسیار خطرناک است و میتواند از مشکلات ابتدایی قلبی مانند تپش قلب و افزایش فشار خون، تا حمله قلبی را به وجود آورد. البته تعجبی ندارد که در وب سایت red bull میخوانیم : “با توجه به گزارشات طبی، این نوشیدنی اثری بر هضم الکل ندارد.
همچنین ترکیب الکل و کافئین خطر جانبی دیگری نیز در بر دارد. ترکیب یک ماده محرک با الکل، که خاصیت آرام بخش دارد، موجب میشود که نه تنها فرد مصرف کننده بیش از حد الکل بنوشد، بلکه به خاطر حس هوشیاری مصنوعی که به او دست داده است، متوجه مستی خود نیز نشده و با دست زدن به اعمالی که در آن به هوشیاری کامل نیاز است(مانند رانندگی) خطراتی برای خود و دیگران به وجود بیاورد.