بعضی افراد به دلیل پاره ای باورهای اشتباه که در مورد شیر و فرآورده های آن وجود دارد، از دریافت این مواد مغذی امتناع می کنند. این مقاله بر آن است تا با نگاهی علمی به رفع این باورهای اشتباه کمک کند. شیر و فرآورده های آن از مهم ترین منابع تأمین ده ها مواد مغذی اساسی محسوب می شوند. پروتئین ها، کربوهیدرات ها، ویتامین های a ،b12 و ریبوفلاوین، عناصر معدنی کلسیم، فسفر، منیزیم، پتاسیم و روی از جمله این مواد مغذی محسوب می شوند. سه وعده غذایی از فرآورده های لبنی، عموما تأمین کننده کلسیم مورد نیاز بیشتر افراد است. هر وعده برابر با یک لیوان شیر، یا 200 گرم ماست یا 2 برش (40 گرم) پنیر است. حذف فرآورده های لبنی از برنامه غذایی روزانه در واقع محروم کردن خود از بسیاری ویتامین ها و عناصر معدنی اساسی و مورد نیاز برای سلامتی است. بنابراین، با نگاهی تازه به ارزش های غذایی این مواد با ارزش، به حفظ سلامت خود کمک کنید. باور اشتباه اول: «شیر سبب افزایش موکوس می شود.» حقیقت: مطالعات متعدد نشان داده اند که شیر سبب تولید مخاط نمی شود. شاید در بعضی از افراد پس از مصرف شیر، لایه ای نازک به طور موقت در دهان و گلو حس شود که از بافت چربی طبیعی شیر ناشی شده و اغلب با مخاط اشتباه گرفته می شود. این لایه ضرری ندارد و در مدت کوتاهی بر طرف می شود. باور اشتباه دوم: «شیر موجب آسم می شود.» حقیقت: شیر ندرتا می تواند به بروز آسم منجر شود. عوامل اصلی آسم عبارتند از: آلرژن هایی نظیر مایت ها، پولن ها و عفونت ها. هر شخص (حتی اشخاص مبتلا به آسم) باید یک برنامه غذایی متعادل و سالم داشته باشد و توصیه می شود از مواد متنوعی شامل غلات، میوه ها و سبزی ها، مواد لبنی و گوشت ها استفاده گردد. طبق تحقیقات جدید نشان داده اند که فرآورده های لبنی به کاهش خطر علائم آسم کمک می کنند. باور اشتباه سوم: «برای کاهش وزن باید از خوردن فرآورده های لبنی خودداری کرد.» حقیقت: حتی در رژیم های غذایی که به منظور کاهش وزن تنظیم می شود باید فرآورده های لبنی از نوع کم چرب گنجانیده شود تا به رفع نیازهای اساسی غذایی کمک کنند. دریافت کلسیم و سایر مواد مغذی اساسی با حذف شیر و فرآورده های آن به سختی قابل تأمین است. تحقیقات جدید نشانگر نقش مهم فرآورده های لبنی در مدیریت وزن و پیشگیری از اضافه وزن، به ویژه در نواحی شکم است. باور اشتباه چهارم: «در صورت دریافت قرص کلسیم نیازی به استفاده از شیر نیست». حقیقت: شیر عالی کلسیم و پروتئین، کربوهیدرات، ریبوفلاوین، ویتامین b12، ویتامین a، پتاسیم، منیزیم، فسفر و روی است. قرص کلسیم همه این مواد مغذی را نمی تواند تأمین کند. باور اشتباه پنجم: «کودکان زیر دو سال باید شیر کم چرب بخورند.» حقیقت: شیر کم چرب برای کودکان زیر دو سال مناسب نیست؛ زیرا چربی شیر مهم تأمین انرژی و نیز ویتامین های محلول در چربی و اسیدهای چرب ضروری برای این گروه سنی است. با رشد کودکان و استفاده از سایر روغن ها و چربی ها در برنامه غذایی، چربی شیر اهمیت کمتری پیدا می کند. باور اشتباه ششم: «افرادی که از لحاظ هضم لاکتوز مشکل دارند، نباید شیر و فرآورده های آن را مورد استفاده قرار دهند.» حقیقت: حتی در صورت عدم تحمل لاکتوز نباید فرآورده های لبنی از برنامه غذایی حذف شوند. مشاهده شده است که اولا افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز حتی تا دو لیوان شیر را، مشروط به تقسیم در وعده های مختلف، می توانند تحمل کنند، ثانیا پنیر و ماست به خوبی تحمل می شوند (پنیر فاقد لاکتوز است و باکتری های مفید ماست به هضم لاکتوز کمک می کنند). باور اشتباه هفتم: «نوشیدن شیر موجب پیدایش سنگ کلیه می شود.» حقیقت: شیر نقش محافظت کننده در تشکیل سنگ های کلیوی دارد که توسط املاح اگزالات ایجاد می شود. کلسیم شیر با اگزالات غذا پیوند می یابد و آن را برای جذب، نامناسب می سازد. در ضمن در مورد سنگ های کلسیمی نیز ثابت شده که مقدار حد پایین نیاز (یعنی 2 واحد لبنیات در روز) موجب ایجاد یا تشدید سنگ های کلیه کلسیمی نمی شود. با توجه به آنچه گفته شد، این گروه با ارزش غذایی، یعنی شیر و فرآورده های آن، نباید بدون مشورت با پزشک و متخصص تغذیه حذف شوند.