خواص گیاه خرفه و تخم آن تخم خرفه تصفیه کننده خون و تسکین دهنده ی تشنگی است و برای رفع سرفه می تواند مفید باشد. در طب سنتی به عنوان تب بر، ضدعفونی کننده، ضداسکوربوت (بیماری های ناشی از کمبود ویتامین c)، ضد اسپاسم، مدر و ضد کرم استفاده می شود. گیاه خرفه با اسم علمی portulaca oleracea و با نام انگلیسی purslane از تیره پرتولاکاسه (portulacaceae) است که برگ های گوشتی و بذرهای سیاه ریز دارد. گیاه یک ساله است که ارتفاع تا حدود 40 سانتی متر در مراحل بذردهی می رسد. در خصوص خاستگاه اولیه آن اختلاف نظر وجود دارد، ولی در کشورهای ایران، استرالیا، هند، آفریقای شمالی و در آمریکا رشد می کند. خرفه برگ های گرد کشیده با ساقه گوشتی به رنگ قرمز ارغوانی دارد. گل های آن به رنگ زرد در انتهای ساقه تشکیل شده و اوایل روز تا ساعت 9 الی 11 باز می ماند. ریشه گیاه راست است و انشعابات فیبری دارد که می تواند به اعماق خاک نفوذ و از رطوبت زیرین خاک استفاده کند. این گیاه دارویی که معمولا به صورت خودرو در باغچه منازل، کنار جوی ها و در مناطق مرطوب می روید، شاید زیاد مورد توجه نباشد اما اکنون کشف های مهمی در مورد آن انجام شده که توسط سازمان بهداشت جهانی لقب اکسیر جهانی (global panacea) به آن داده شده است. این گیاه از سوی این سازمان متداول ترین گیاه دارویی مورد استفاده در جهان ذکر شده است. معمولا قسمت های هوایی این گیاه که شامل برگ، ساقه و دانه های آن است، مورد استفاده قرار می گیرد. خواص گیاه خرفه در طب سنتی * خرفه از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی خیلی سرد و تر و دارای نیروی قابضه است. * گیاه دارویی «خرفه» در درمان اختلالات و التهابات مجاری ادراری موثر است. «خرفه» در طب سنتی به عنوان تب بر، ضد عفونی کننده، ضد اسکوربوت (بیماری های ناشی از کمبود ویتامین c)، ضد اسپاسم، مدر و ضد کرم استفاده می شود. امام صادق (ع) می فرمایند: بر روی زمین سبزی خوردنی شریف تر از آن نیست و سبزی خوردنی حضرت فاطمه (س) است * در بسیاری از کشورها، از قبیل کشورهای عربی همسایه، این گیاه دارویی را به عنوان سبزی خوراکی در سبزی فروشی ها به فروش می رسانند و از شیره خرفه و یا له شده برگ ها و ساقه آن به صورت موضعی برای رفع درد، تورم و التیام زخم های سوختگی، کاهش تورم و آبسه ها، گزیدگی نیش حشرات و عقرب گزیدگی استفاده می شود. * این گیاه در مصرف داخلی قطع کننده و بند آورنده خون ریزی است و همچنین عصاره ساقه و برگ آن برای درمان بیماری های کبدی مفید است. * از جوشانده این گیاه که آب آن گرفته شده است در معالجه اسهال و برای رفع سرفه، تسکین دردهای سینه و سوزش مجرای ادرار و مثانه و رفع حرارت رحم و سوزش آن استفاده می شود. * همچنین مصرف خوراکی «خرفه» به عنوان سبزی خام و یا پخته همراه با پیاز و روغن جهت تقویت روده ها، قطع اسهال و تب استفاده می شود و مصرف خام برگ و ساقه آن به صورت سالاد و همراه با سرکه برای درد کلیه مفید است. * ضماد ریشه خرفه برای رفع زگیل پوستی استفاده می شود. * ضماد خرفه بر روی پیشانی سبب از بین رفتن سردرد و دردهای میگرنی می شود. * گفتنی است؛ گیاه خرفه در دامپزشکی برای درمان بیماری های تب دار و برای خنک کردن بدن، دفع سموم و تصفیه خون به صورت پودر و جوشانده استفاده می شود. * این گیاه در بیماران آسمی اثر گشاد کننده مجاری تنفسی و پایین آورنده قند خون را دارد و خاصیت تقویت عضلات قلبی و ضد توموری نیز در آن دیده شده است. * برگ و ساقه ی خرفه مسکن صفرا است و حرارت خون و کبد و معده را تسکین می دهد و برای تسکین حدت تب های گرم و صفراوی و تسکین عطش و کنترل ترشح ادرار در مورد بیماری دیابت مفید است. * در مواردی که چرک از سینه آید قطع می کند و برای خرد کردن سنگ مثانه و ازدیاد ترشح بول مفید است، یعنی مدر است. * جویدن برگ آن به مقدار کم، کندی دندان را رفع می کند (که از خوردن میوه ترش و یا علت دیگری ایجاد شده باشد) و زیاد جویدن آن کندی دندان ایجاد می کند. * از عصاره آن برای التهاب های گرم چشم با مالیدن در محل ملتهب استفاده می شود. * ضماد برگ و ساقه آن با روغن گل سرخ برای تسکین سردردهای گرم و ورم های گرم نافع است و با آرد جو برای جرب نافع است. * ضماد برگ و ساقه آن به تنهایی برای تسکین حرارت اعضا و سوختگی آتش مفید است و اگر بر معده و کبد گذارند برای تسکین حرارت آن ها مفید است و اگر با حنا تهیه شود و بر کف دست و پا گذارده شود برای حرارت و پیسی های دست و پا در صورت تکرار مفید خواهد بود. * اشتها را کاهش می دهد و اسراف در خوردن آن، نور چشم را نقصان می دهد. * افراد سرد مزاج باید آن را با نعناع و کرفس بخورند. خرفه از نظر احادیث امام صادق (ع) می فرمایند: بر روی زمین سبزی خوردنی شریف تر از آن نیست و سبزی خوردنی حضرت فاطمه (س) است و عقل را زیاد می کند. علف هرزی که روغن می شود اخیرا پژوهشگران دانشگاه تبریز موفق به شناسایی قابلیت استفاده از گونه ای علف هرز شدند که بنا به گفته آنان می تواند از این پس به عنوان ی جدید برای استخراج روغن خوراکی به چرخه صنایع غذایی کشور وارد شود. این گیاه ناشناخته خرفه نام دارد که گویا ی غنی از اسیدهای چرب غیر اشباع، به خصوص امگا3 تلقی می شود. خرفه در فهرست گیاهان خوراکی نیست و در کشاورزی به عنوان علف هرز شناخته می شود، ولی آنچه این گیاه را متمایز می کند، وجود اسید چرب امگا3 زیاد در برگ آن (قسمت رویشی) است. البته دیگر گیاهان مثل کلزا یا بذر کتان نیز امگا3 دارند، ولی این ماده در بذرهای آن ها یافت می شود. حدود 70 درصد اسیدهای چرب تشکیل دهنده روغن آن غیر اشباع بوده و حدود 50 درصد آن را تنها اسید چرب امگا3 تشکیل می دهد. از جوشانده این گیاه که آب آن گرفته شده است در معالجه اسهال و برای رفع سرفه، تسکین دردهای سینه و سوزش مجرای ادرار و مثانه و رفع حرارت رحم و سوزش آن استفاده می شود استفاده از اسیدهای چرب غیر اشباع موجب کاهش کلسترول خون می شود. اصلی اسید چرب امگا3 روغن ماهی است، ولی منابع گیاهی نیز حاوی اسیدهای چرب غیر اشباع شده اند. امروز از گیاهانی مثل بادام زمینی، کلزا، آفتابگردان، ذرت و هسته انگور روغن استخراج می شود، ولی از خرفه در دنیا روغن استخراج نمی شود. علاوه بر وجود امگا3 در قسمت رویشی آن، مواد معدنی مثل منیزیم، پتاسیم، کلسیم و همچنین ویتامین ث (16 میلی گرم در 100 گرم ماده تر) به مقدار زیاد در بافت های آن وجود دارد. غنی بودن از اکسیدان ها (رنگ قرمز ساقه) از دیگر مزیت های این گیاه است. خرفه سرشار از بتاکاروتن (پیش ساز ویتامین آ)، b1 و b2 نیز می باشد. مقدار روغن کل در برگ پایین است که بهتر است از برگ های آن به صورت تازه خوری به عنوان مناسب ترین سبزی و از بذرهای آن که حدود 20 - 15 درصد روغن دارد، به عنوان استحصال روغن استفاده شود. حتی اگر روغن این گیاه با روغن های دیگر مخلوط شود، کیفیت آن ها را از لحاظ ارزش غذایی افزایش خواهد داد و این امر به سلامت جامعه کمک خواهد کرد. طریقه ی استفاده * فراموش نکنید ارزش غذایی این سبزی به مراتب بیشتر از بعضی سبزیجات معمول است بنابراین، توصیه به تازه خوری برگ های این سبزی با ماست یا اضافه کردن چند گرم از آن به سالاد مناسب خواهد بود. * قسمت های هوایی جوان گیاه را می توان به صورت بورانی نیز استفاده کرد که برای درست کردن بورانی، برگ ها و قسمت های هوایی این گیاه را با مقداری آب می جوشانند، سپس آن ها را صاف کرده و به آن مقداری پیازداغ و تخم مرغ اضافه می کنند. * مقدار خوراک از آب برگ ساقه آن 40 گرم که با 8 گرم نبات یا شکر مخلوط کرده و خورده می شود. خواص تخم خرفه * از خواص تخم خرفه می توان به تصفیه کنندگی خون، رفع التهابات گوارشی، رفع سرفه و تسکین دهنده تشنگی اشاره کرد. * از تخم خرفه همچنین در شیرینی پزی و برای تزئین، به خصوص تزئین شیرینی نان برنجی استفاده می شود. * تخم خرفه تقویت کننده قوای عمومی بدن است. * تخم گیاه خاصیت ضد کرم، به خصوص علیه کرم کدو دارد.