مهم ترین مواد غذایی که به دلیل داشتن برخی فیتونوترینت ها در مطالعات مورد بررسی قرار گرفته اند، عبارتند از: لوبیای سویا، چای، گوجه فرنگی، کلم بروکلی، سیر، زردچوبه، گیلاس ترش و بسیاری از انواع توت ها. از آن جا که مصرف سبزی ها، میوه ها، غلات و مغز دانه ها بر ارتقای سطح سلامتی تأثیر دارد، تحقیقات وسیعی در مورد عمل گرا بودن این مواد غذایی انجام شده است. اغلب اثرات مواد غذایی گیاهی بر ارتقا و بهبود وضعیت سلامتی افراد، به محتوای فیبر و برخی ترکیبات مشتق از گیاهان (فیتونوترینت ها و فیتوکمیکال ها) با خاصیت آنتی اکسیدانی و اثرات تحریکی و یا مهاری این مواد غذایی بر آنزیم ها نسبت داده می شود. برخی از ترکیبات فیتوکمیکال تأثیرات خود را بر سلامتی با تغییر بیان ژن انجام می دهند. به عنوان مثال، کاروتنوئیدها در تولید یک پروتئین خاص (کانکسین 43) نقش دارند که این پروتئین در تنظیم ارتباط بین سلولی مؤثر است. اثرات حفاظتی مصرف کاروتنوئیدها بر پیشرفت سرطان ها بیش از آن که به خصوصیات آنتی اکسیدانی آن ها و یا تبدیل این ترکیبات به رتینول مرتبط باشد، به توانایی تولید این پروتئین مربوط است. دریافت مکمل غذایی بتا-کاروتن موجب کاهش سطوح برخی دیگر از کاروتنوئیدها در خون می شود که تأثیرات برخی از آن ها در تحریک تولید پروتئین کانکسین 43 بیش از بتا کاروتن می باشد. این تغییرات می تواند توجیه کننده افزایش غیرمنتظره و قابل توجه بروز سرطان ریه در سیگاری هایی باشد که مکمل بتا کاروتن مصرف کرده اند.فیتوکمیکال ها با ارتقای سطح سلامتی و پیشگیری از برخی بیماری ها مرتبط هستند. مهم ترین مواد غذایی که به دلیل داشتن برخی فیتونوترینت ها در مطالعات مورد بررسی قرار گرفته اند، عبارتند از: لوبیای سویا، چای، گوجه فرنگی، کلم بروکلی، سیر، زردچوبه، گیلاس ترش و بسیاری از انواع توت ها. سویابررسی ها نشان می دهند که عصاره پروتئین سویا موجب کاهش کلسترول در انسان می شود، اثری که می تواند به ترکیب آمینواسیدهای موجود در این پروتئین مرتبط باشد. عصاره پروتئین سویا اغلب دارای ایزوفلاون های غیر پروتئینی می باشد که به دلیل ساختار شیمیایی مشابه با استروژن در آن ها توجه زیادی را به خود جلب نموده اند. برخی مطالعات اپیدمیولوژیک و آزمون های تجربی نشانگر آن است که دریافت ایزوفلاون ها در دوره نوجوانی موجب کاهش بروز سرطان سینه در میان سالی می شود.اگرچه سویا به عنوان یک غذای مرسوم در کشورهای آسیایی مطرح بوده و از مصرف بالایی برخوردار می باشد، اما میزان دریافت ایزوفلاون ها در زنان آسیایی که به طور میانگین حدود 15 تا 40 میلی گرم در روز می باشد، به طور قابل توجهی کمتر از میزان مصرف این ترکیبات در شیر سویای مصرفی در ایالات متحده می باشد. ایزوفلاون ها در رهایی از اثرات گرگرفتگی ناشی از یائسگی بی تأثیر هستند، اما برخی بررسی ها تأثیرات حفاظتی از آن را در کاهش توده ی استخوانی گزارش کرده اند. از طرف دیگر مطالعه ای بر روی زنانی که هنوز دچار یائسگی نشده بودند، علائمی از بی نظمی در عادت ماهیانه بر اثر مصرف مقادیر زیاد ایزوفلاون ها را گزارش کرده است. بر این اساس به نظر می رسد برای تصمیم گیری دقیق تر در مورد تأثیر سویا، بررسی ها و مطالعات بیشتر مورد نیاز باشد.چای سبز و چای سیاهمصرف منظم چای سبز و سیاه، با کاهش خطر بیماری های قلبی و چندین نوع از سرطان ها مرتبط بوده است. این مزایا و اثرات مفید ناشی از مصرف چای را با محتوای بالای پلیمرهای کاتچین مربوط می دانند که دارای اثرات آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی قوی هستند و نیز موجب کاهش کلسترول در افراد مبتلا به افزایش چربی خون شده و فعالیت چندین آنزیم فعال در فرآیند سرطان زایی را تغییر می دهند. محتوای کاتچین در برگ های تازه تر بیشتر است. با گذشت زمان و نیز فرآیندهای به کار رفته برای تهیه چای سیاه، کاتچین های چای اکسید شده و با پلیمریزاسیون بیشتر به تانن ها تبدیل می شوند. کاتچین ها و پلیمرهای مشتق شده از چای در سطح وسیعی در مطالعات بالینی به دلیل اثرات مشاهده شده از آن ها در مطالعات اپیدمیولوژیک در پیشگیری از سرطان ها و بیماری های التهابی تحت بررسی قرار گرفته و به عنوان یک غذای عمل گرا مورد توجه محققین بوده اند. برخی کارآزمایی های بالینی اثرات کاهندگی خفیفی از این ترکیبات بر کلسترول خون گزارش نموده اند و اثراتی احتمالی و ضعیف از این ترکیبات در کنترل وزن گزارش شده است. پروبیوتیک ها و پربیوتیک ها* پروبیوتیک ها میکروب های زنده ای هستند که در صورت مصرف در مقادیر مناسب، اثراتی سودمند در بدن دارند. در اغلب موارد گونه هایی از لاکتوباسیل ها و بیفیدوباکترها به عنوان پروبیوتیک در فرآورده های تخمیری لبنیات (نظیر ماست) به کار می روند. اکثر تحقیقات در مورد پروبیوتیک بر اثرات آن ها به عنوان عوامل تغذیه ای تمرکز دارند، اما ماست به عنوان عاملی موثر موجب تخفیف علائم عدم تحمل لاکتوز و پیشگیری از عفونت های راجعه مجرای تناسلی در زنان با نوعی مخمر شده و از تعداد موارد و شدت عفونت های گوارشی می کاهد.* پربیوتیک ها ترکیبات غذایی غیرقابل هضمی هستند که مصرف آن ها موجب تحریک رشد و یا اصلاح فعالیت متابولیکی باکتری های روده ای می شود و از این طریق موجب ارتقای سطح سلامتی فرد مصرف کننده خواهند شد. پربیوتیک ها در بخش فوقانی مجرای گوارشی هضم و جذب نشده و به عنوان یک ماده اولیه مناسب در اختیار گونه هایی خاص و مفید از باکتری های روده ای قرار می گیرند.
اکثر تحقیقات در مورد پروبیوتیک بر اثرات آن ها به عنوان عوامل تغذیه ای تمرکز دارند، اما ماست به عنوان عاملی موثر موجب تخفیف علائم عدم تحمل لاکتوز و پیشگیری از عفونت های راجعه مجرای تناسلی در زنان با نوعی مخمر شده و از تعداد موارد و شدت عفونت های گوارشی می کاهددسترسی به این ترکیبات و تخمیر آن ها توسط این باکتری ها اثراتی سودمند بر سلامتی دارد. مواد غذایی پربیوتیک عبارتند از: سبوس، نشاسته مقاوم (انواع دارای آمیلاز زیاد)، اینولین و لاکتولوز. شناخته شده ترین اثر مربوط به پربیوتیک ها عبارتند از: * افزایش آب مدفوع و از بین بردن علائم یبوست. از تخمیر باکتریایی بر روی این ترکیبات، اسیدهای چرب با طول زنجیره کوتاه تشکیل می شود که این اسیدهای چرب توسط سلول های اپی تلیال روده به عنوان انرژی مصرف شده و موجب تسهیل تمایز در سلول های دیواره مجرای کولون می شوند. * علاوه بر این اسیدهای چرب کوتاه زنجیری که جذب می شوند، سنتز کلسترول را در کبد کاهش می دهند. ترکیباتی نظیر اینولین با تغییر خصوصیات مدفوع (میزان اسیدیته و غلظت آنزیم باکتری های روده ای) تأثیر حمایتی در مقابل ایجاد سرطان روده بزرگ دارند. * در حالی که بسیاری از فیبرهای دارای اسید فیتیک زیاد از جذب مواد معدنی می کاهند، اینولین و ترکیبات مشابه آن جذب منیزیم و کلسیم را افزایش می دهند. * همچنین سبوس دارای پلی ساکاریدهایی نظیر بتاگلوکان ها و اینوزین فسفات ها می باشد که در محیط آزمایشگاهی محرک عملکرد سیستم ایمنی هستند و تحقیقات در مورد اثرات آن ها در بدن انسان در حال انجام است.